L'existència del Mas de l'Hom a Cruïlles, ve documentada des de l'edat mitjana. A l'estudi i edició de documents corresponents al Monestir de Sant Miquel de Cruïlles corresponents al període entre l'any 1035 i el 1300, de l'Elvis Mallorquí Garcia, Editat per l'Ajuntament de la Bisbal d'Empordà, apareix esmentada la procedència "de l'Hom" ("Hulmo"), en diferents documents.

També consta l'existència del Mas Om a La Cellera de Santa Maria de Montnegre al segle XIV.

La proximitat geogràfica amb els "Oliver de l'Hom" de Sant Joan de Mollet, ens fa pensar que en algun moment hi va haver un matrimoni que va donar origen a l'antropònim esmentat. Es un tema per a investigar.

1262, octubre, 10 

Gaufred, prior de Sant Miquel de Cruïlles, estableix a Beatriu Pedrera de Monells i al seu home Ramon d'Om dues peces de terra deixades per Ramon Pedrer, primer marit de Beatriu, al monestir de Sant Miquel en el seu testament, una a la parròquia de Sant Julià de Corçà, al lloc d'Anyells, i l'altra a la parròquia de Caçà de Pelràs, al lloc de Planils, i tots els drets sobre les cases i horts deixades per Ramon Pedrer, a canvi de 30 sous barcelonesos. 

A. Original (330 x 208 mm): ACA, Monacals, Sant Miquel de Cruïlles, rotlle, 5, núm. lb. 

Notum sit cunctis quod nos Gaufridus prior Sancti Michaellis de Crudiliis, per nos et per omnes successores nostros, de concensu et uoluntate nostri conuentus, donamus et stabilimus tibi Beatrici Petrarie de Monellis et tuis et cuicumque uolueris in perpetuum, et tibi Raimundo de Hulmo uiro eius de omni uita tua, omnes illas duas terras quas Raimundus Petrarius condam uir tui Beatricis nostro monasterio in suo testamento legauit, pro libero et francho alodio, et quas eidem monasterio obtulit quando intrauit ordinem nostrum et recepit habitum monachalem. Quarum una est in parrochia Sancti Iuliani de Quarciano in loco uoccato Agnis, et affrontat de oriente in area Arnaldi Ponciii Agnorum et in torrenti, de meridie in terra Bernardi Boni Filii eiusdem loci, de occidente in honore qui condam fuit Palafrugelli quem modo tenet Petrus Gener <et> Arnaldi Monerii de Quarciano, de circio in honore Raimundi Maderii. Et alia est in parrochia Sancti Martini de Cassano de Pilo Raso, in loco uocato de Planils, et affrontat de oriente in campo de Marchesii de Capite Uille de Monellis et Geraldi Canorati, de meridie in condemina que condam fuit Raimundi de Sancto Genesio, de occidente in honore Bernardi Comitis de Monellis, de circio in carraria molera siue in camino. Preterea damus et diffinimus tibi dicte Beatrici et tuis et cuicumque uolueris in perpetuum, et tibi Raimundi de Hulmo uir<o> eius de omni uita tua, totum mobilem et quicquid et quantum juris et rationis nos habemus et habere debemus ratione testamenti et donacionis et etiam substitucionis Raimundi Petrarii filii dicti Raimundi in omnibus aliis possessionibus tam domibus et ortis quam aliis quibuslibet, que per alios dominos tenentur, de quibus omnibus iam habetis penes uos omnia instrumenta que inquam omnia idem Raimundus Petrarius nostro monasterio in suo testamento legauit, que quidem omnia tibi dicte Beatrici sunt obligata a dicto Raimundo Petrario condam uiro tuo in dote et donacione propter nupcias, pro ~DC~ solidos malgorenses, quos dicto Raimundo Petrarii atulisti in dote tempore nupciarum, et pro ~C~ solidos quos idem Raimundus uir tuus suo testamento tibi pro melioramento legauit. Ita quod tu dicta Beatrix et tui in perpetuum et quicumque uolueritis habeatis et teneatis omnia supradicta ad omnes tuas uoluntates perpetuo faciendas, et tu Raimundus de Hulmo habeas et teneas supradicta simul cum dicta Beatrisce uxore tua dum uixeris, et post obitum tuum dicta Beatrix uxor tua et sui habeant et teneant supradicta ad omnes suas uoluntates perpetuo faciendas, saluo sponsalicio tuo dicti Raimundo, et saluo jure et dominio nostro et [successorum nostr]orum in duabus terris supradictis, scilicet in terciis et laudismiis et forescapis ipsarum, et in omnibus aliis pro[uenientibus], et dabitis pro dictis terris uobis et successoribus nostris annuatim pro censu unam eyminam frumenti boni et pulcri et nitidi ac sicci ad mensuram Monellorum in festo Sancti Felicis, latam nostro monasterio. Jam dictum itaque stabilimentum predictarum duarum terrarum et donacionem et diffinicionem de jure quod habebamus et habere debebamus et nobis competebat in mobili quod fuit Raimundi Petrarii et in aliis possessionibus quas pro aliis dominis dictus Raimundus Petrarii tenebat uobis facimus ratione ~DC~ solidos malgorenses quos tu dicta Beatrix dicto Raimundo Petrarii condam uiro tuo in dote atulisti, et ratione ~C~ solidos quos pro melioramento idem Raimundus Petrarii tibi in suo testamento legauit, quos inquam omnes [...] nos tibi Beatrisci predicte soluere tenebamur, si dictas possessiones redimere uolueramus. Et nos iamdictus Gaufridus prior Sancti Michaellis pro predicto stabilimento et laudamento dictarum duarum terrarum, confitemur a uobis recepisse ~XXX~ solidos barchinonenses bone monete de terno, excepcioni non numerate peccunie renunciando. Et nos dicta Beatrix et Raimundus de Hulmo confitemur omnia supradicta, et per nos et per omnes illos qui dictas duas terras post nos habuerint, promitimus uobis et domino priori eiusdem monasterii defferre dictum censum et annuatim donare in perpetuum, et tenere dictas duas terras pro predicto monasterio, obligando in presenti ad dictum censum tribuendum annuatim dicto monasterio omnia bona nostra habita et habenda, et promitimus uobis et ecclesie uestre boni amici et fideles esse in omnibus et per omnia, et quod ostendamus etiam omnia instrumenta dictarum duarum terrarum et testamentum Raimundi Petrarii, in quo legauit omnia supradicta atendere et complere et nunquam contrauenire, et ad maiorem firmitatem predicta omnia juramus super sancta ~IIIIor~ Dei Euangelia a nostris manibus tacta, quod contra non ueniamus uel uenire faciamus in totum uel in partem, per nos uel per aliquam inter positam personam.

Actum est hoc ~VI~ idus octobris, anno Domini ~M~CC~LX~ secundo. Sig+num dicte Beatriscis Petrarie. Sig+num Raimundi de Hulmo uiri eius, qui hec laudamus et firmamus. Sig+num Gaufredi prioris Sancti Michaelis qui hoc firmat et laudat, saluo jure et dominio Sancti Michaelis in predictis duabus terris. Testes huius rei sunt Berengarius Medici de Strabao, et Petrus de Torrenti de Riuo Sicco, et Berengarius Cassan de Fornellis, et Guillelmus Regis de Fontaniliis.

+ Petri de Quintanis publici scriptoris de Monellis qui hoc scripsit.